Quang thông là yếu tố cốt lõi khi lựa chọn đèn LED, giúp bạn đảm bảo độ sáng – hiệu quả – tiết kiệm điện cho công trình. Hiểu rõ cách tính, đo và ứng dụng quang thông sẽ giúp bạn tối ưu hệ thống chiếu sáng, đảm bảo ánh sáng phù hợp từng không gian sống và làm việc.
Bài viết dưới đây Khôi Anh Home sẽ giải thích chi tiết Quang thông là gì và các yếu tố liên quan đến quang thông, cũng như cách tính và cách chọn đèn led theo quang thông của đèn phù hợp với từng công trình.
Quang thông là gì?
Quang thông (Luminous Flux) là đại lượng trắc quang cho biết công suất bức xạ của chùm ánh sáng phát ra từ một nguồn sáng. Đây là tổng lượng ánh sáng phát ra theo mọi hướng từ một nguồn sáng trong vòng 1 giây.
Quang thông là khái niệm dùng để thể hiện công suất bức xạ của ánh sáng khi được phát ra từ một nguồn sáng bất kỳ. Nói một cách dễ hiểu, quang thông chính là thước đo lượng ánh sáng mà mắt người có thể nhìn thấy được từ bóng đèn.

Chỉ số quang thông ghi trên đèn là lượng ánh sáng mà mắt người cảm nhận được, phản ánh độ nhạy của mắt người bằng cách cân từng bước sóng cùng độ chói.
Ví dụ:
- Một bóng đèn LED 10W có quang thông 1000lm, nghĩa là nó phát ra tổng lượng ánh sáng 1000lm trong mỗi giây
- Một bóng đèn huỳnh quang 40W có quang thông 3600lm, nghĩa là nó phát ra tổng lượng ánh sáng 3600lm trong mỗi giây
Đơn vị đo và Công thức tính quang thông
Đơn vị đo của quang thông là lumen (ký hiệu lm) trong hệ thống đo lường quốc tế SI.
Lumen được xác định liên quan đến candela là đơn vị của cường độ sáng: 1 lm = 1 cd x sr.
Một lumen (lm) được tạo ra bởi một nguồn sáng phát ra một candela (cd) có cường độ sáng trên một góc khối bằng một steradian (sr).

Công thức tính quang thông
Công thức cơ bản
Công thức tính quang thông của nguồn sáng: Φv = dQv / dt
Trong đó:
- Φv là quang thông (đơn vị: lumen)
- Qv (đơn vị lm.s) là tổng năng lượng sáng của một nguồn sáng
- dt là đơn vị thời gian
Công thức từ cường độ sáng
Φv = ∫ Iv × dΩ
Trong đó:
- Iv là cường độ sáng
- dΩ = dA/r² là góc khối
Công thức tính theo công suất và hiệu suất
Quang thông = Hiệu suất phát quang (Lm/w) x Công suất đèn (W)
Ví dụ:
- Đèn LED 100W, hiệu suất phát quang 130lm/W => Quang thông = 130 x 100 = 13000lm
- Đèn Tube 15W, hiệu suất phát quang 130lm/W => Quang thông = 130 x 15 = 1930lm
Công thức tính quang thông tổng cho không gian
Φv = (E × S × d) / η
Trong đó:
- Φv là quang thông (đơn vị: lumen)
- E là độ rọi (lux)
- S là diện tích (m²)
- d là hệ số bù quang thông – phần chênh lệch giữa tổng quang thông và quang thông có phản xạ ánh sáng. Giá trị của hệ số d luôn lớn hơn 1
- η là hiệu suất sử dụng
Tại sao quang thông quan trọng khi chọn đèn LED?
Quang thông giúp bạn xác định độ sáng thực tế của đèn LED, thay vì chỉ nhìn vào công suất (W). Nếu hai bóng đèn cùng công suất 10W nhưng:
-
Đèn A có quang thông 1000lm thì hiệu suất 100lm/W (sáng hơn)
-
Đèn B chỉ 700lm thì hiệu suất thấp, tốn điện
Do đó, khi chọn đèn LED, nên ưu tiên đèn có quang thông cao và hiệu suất phát quang tốt để tiết kiệm điện và đảm bảo độ sáng.

Phân biệt quang thông với các khái niệm liên quan
| Thuật ngữ | Ký hiệu | Đơn vị | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Quang thông (Luminous Flux) | Φ | lm | Tổng lượng ánh sáng phát ra |
| Cường độ sáng (Luminous Intensity) | I | cd | Độ sáng theo một hướng nhất định |
| Độ rọi (Illuminance) | E | lux | Lượng ánh sáng chiếu trên 1 m² bề mặt |
| Độ chói (Luminance) | L | cd/m² | Mức độ sáng mà mắt cảm nhận được trên bề mặt |
| Hiệu suất phát quang | η | lm/W | Tỷ lệ giữa quang thông và công suất tiêu thụ |
Bảng độ rọi tiêu chuẩn cho từng không gian
| Khu vực | Mức độ rọi tiêu chuẩn (lux) |
|---|---|
| Phòng khách, sảnh chờ | 200 – 300 |
| Phòng ngủ | 100 – 150 |
| Phòng bếp, nhà ăn | 300 – 500 |
| Phòng làm việc, văn phòng | 400 – 750 |
| Phòng học, thư viện | 300 – 700 |
| Cửa hàng, showroom | 500 – 1000 |
| Nhà kho, bãi đỗ xe | 75 – 150 |
| Hành lang, cầu thang | 50 – 100 |
| Bệnh viện, phòng khám | 300 – 500 |
| Xưởng sản xuất | 500 – 1000 |
Cách tính số lượng đèn LED cần dùng
- Công thức tính cơ bản
Công thức 1 – Dựa vào quang thông: Số lượng bóng đèn = (Độ rọi lux × Diện tích) / lumen
Công thức 2 – Dựa vào công suất: Số lượng bóng đèn cần dùng trong phòng = Tổng công suất (w) : công suất của 1 đèn (W)
Công thức 3 – Tổng hợp: Số lượng đèn cần dùng: (Diện tích × Độ rọi tiêu chuẩn) / (Công suất đèn × Quang thông)
- Các bước tính toán chi tiết
Bước 1: Xác định diện tích Công thức tính diện tích căn phòng: S = chiều dài x chiều rộng
Bước 2: Xác định độ rọi tiêu chuẩn Tùy theo diện tích sử dụng mà lựa chọn quang thông thế nào cho hợp lý, tránh lãng phí
Bước 3: Tính tổng lượng lumens ánh sáng cần dùng Tổng lượng lumens = Độ rọi tiêu chuẩn (lux) × Diện tích (m²)
Bước 4: Tính công suất đèn cần dùng Công suất đèn cần dùng = Tổng ánh sáng cần dùng : Hiệu suất chiếu sáng
Bước 5: Tính số lượng đèn Số lượng đèn LED = Tổng công suất : Công suất của 1 đèn
- Ví dụ thực tế
Ví dụ 1: Phòng ngủ 20m²
Độ rọi tiêu chuẩn phòng ngủ là 100lux. Diện tích phòng ngủ 20M2. Hiệu suất chiếu sáng của một bóng đèn 100 lm/w. Sử dụng bóng đèn LED âm trần phòng ngủ 5w
– Tổng ánh sáng cần dùng = 20 x 100 = 2000lm
– Công suất đèn phòng ngủ cần dùng = 2000 : 100 = 20w
– Số lượng đèn LED trong phòng ngủ = 20 : 5 = 4 (đèn)
Ví dụ 2: Phòng khách 50m²
Một căn nhà có diện tích sử dụng 50m2. Độ sáng tiêu chuẩn hay độ rọi của căn nhà này theo QCVN 22:2016/BYT là 300 lux. Công suất của đèn là 12W và độ rọi 100lm
Số lượng đèn cần dùng: (50 x 300) / (12 x 100) = 12.5 ≈ 13 (đèn)

Ví dụ 3: Phòng họp 40m²
Phòng họp trần thạch cao có chiều rộng 5m, chiều dài 8m. Căn phòng yêu cầu ánh sáng có độ rọi 400 lux
– Diện tích: 5m × 8m = 40m²
– Tổng quang thông cần thiết = 40m² × 400 lux = 16000 lumen
– Sử dụng 4 đèn panel => Quang thông mỗi đèn = 16000 : 4 = 4000lm
– Mỗi chiếc đèn trong phòng họp cần 4000lm ánh sáng, tương đương mức công suất phù hợp là 40W
- Lưu ý quan trọng
Công thức này chỉ mang tính tương đối, số lượng đèn chiếu sáng còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như: loại đèn, số lượng đồ đạc, cách bố trí và màu sắc của đồ nội thất, sở thích cá nhân
Quang thông của các loại đèn LED phổ biến
| Loại đèn LED | Công suất (W) | Quang thông trung bình (lm) | Hiệu suất (lm/W) |
|---|---|---|---|
| Đèn LED bulb | 5 – 20W | 450 – 2000 | 90 – 110 |
| Đèn LED tuýp | 9 – 22W | 900 – 2400 | 95 – 120 |
| Đèn LED panel | 12 – 48W | 1000 – 4800 | 100 – 130 |
| Đèn LED âm trần | 7 – 20W | 700 – 2000 | 90 – 110 |
| Đèn LED downlight | 9 – 30W | 900 – 3000 | 90 – 120 |
| Đèn LED pha ngoài trời | 30 – 200W | 3000 – 22000 | 100 – 130 |
| Đèn LED đường phố | 50 – 150W | 6000 – 18000 | 110 – 130 |
Lưu ý khi chọn đèn LED theo quang thông
-
Hãy ưu tiên giá trị quang thông thực (nominal) do nhà sản xuất cung cấp, và nếu có, kiểm tra báo cáo quang học hoặc chứng nhận đo đạc.
-
Tính đến hệ số sử dụng (UF) và mất mát (MF)
-
UF: phần ánh sáng thực tế đến mặt được chiếu.
-
MF: suy giảm ánh sáng theo thời gian, bụi bẩn, lão hóa.
-
-
Chọn đèn có hiệu suất (lm/W) cao
Giúp bạn tiết kiệm điện mà vẫn đảm bảo ánh sáng. Nếu hai đèn cùng quang thông mà công suất khác nhau, nên chọn loại có công suất thấp hơn (hiệu suất cao hơn).
-
Tính biên cho dư sáng
Vì ánh sáng phân bố không đồng đều, đèn góc chùm lớn, trần cao, đồ đạc cản sáng,… nên nên tính thêm ~10–20% quang thông dự phòng.
-
Kiểm tra chất lượng quang học & tản nhiệt
Chip LED kém hoặc thiết kế tản nhiệt yếu có thể làm giảm quang thông thực tế và rút ngắn tuổi thọ.
-
Xem xét nhiệt màu (CCT), chỉ số hoàn màu (CRI), góc chiếu
Quang thông cao mà ánh sáng lạnh, màu sai màu hoặc góc chiếu hẹp không phù hợp cũng gây khó chịu.
-
Chú ý độ duy trì quang thông (lumen maintenance)
-
Chọn sản phẩm có thông số L70, L80 (thời điểm quang thông còn 70–80% ban đầu) dài, để ánh sáng ổn định lâu dài.
-
Kiểm tra chứng nhận / tiêu chuẩn quốc tế
Nếu sản phẩm có chứng nhận đo đạc quang học (IEC, LM-79 / LM-80) thì đáng tin cậy hơn.



