Quang thông là gì? Cách tính quang thông và chọn đèn

Quang thông là yếu tố cốt lõi khi lựa chọn đèn LED, giúp bạn đảm bảo độ sáng – hiệu quả – tiết kiệm điện cho công trình. Hiểu rõ cách tính, đo và ứng dụng quang thông sẽ giúp bạn tối ưu hệ thống chiếu sáng, đảm bảo ánh sáng phù hợp từng không gian sống và làm việc.

Bài viết dưới đây Khôi Anh Home sẽ giải thích chi tiết Quang thông là gì và các yếu tố liên quan đến quang thông, cũng như cách tính và cách chọn đèn led theo quang thông của đèn phù hợp với từng công trình.

Quang thông là gì?

Quang thông (Luminous Flux) là đại lượng trắc quang cho biết công suất bức xạ của chùm ánh sáng phát ra từ một nguồn sáng. Đây là tổng lượng ánh sáng phát ra theo mọi hướng từ một nguồn sáng trong vòng 1 giây.

Quang thông là khái niệm dùng để thể hiện công suất bức xạ của ánh sáng khi được phát ra từ một nguồn sáng bất kỳ. Nói một cách dễ hiểu, quang thông chính là thước đo lượng ánh sáng mà mắt người có thể nhìn thấy được từ bóng đèn.

Quang thông là gì?
Quang thông là gì?

Chỉ số quang thông ghi trên đèn là lượng ánh sáng mà mắt người cảm nhận được, phản ánh độ nhạy của mắt người bằng cách cân từng bước sóng cùng độ chói.

Ví dụ:

  • Một bóng đèn LED 10W có quang thông 1000lm, nghĩa là nó phát ra tổng lượng ánh sáng 1000lm trong mỗi giây
  • Một bóng đèn huỳnh quang 40W có quang thông 3600lm, nghĩa là nó phát ra tổng lượng ánh sáng 3600lm trong mỗi giây

Đơn vị đo và Công thức tính quang thông

Đơn vị đo của quang thông là lumen (ký hiệu lm) trong hệ thống đo lường quốc tế SI.

Lumen được xác định liên quan đến candela là đơn vị của cường độ sáng: 1 lm = 1 cd x sr.

Một lumen (lm) được tạo ra bởi một nguồn sáng phát ra một candela (cd) có cường độ sáng trên một góc khối bằng một steradian (sr).

quang thông của đèn led là gì cách tính quang thông
Máy đo quang thông

Công thức tính quang thông

Công thức cơ bản

Công thức tính quang thông của nguồn sáng: Φv = dQv / dt

Trong đó:

  • Φv là quang thông (đơn vị: lumen)
  • Qv (đơn vị lm.s) là tổng năng lượng sáng của một nguồn sáng
  • dt là đơn vị thời gian

Công thức từ cường độ sáng

Φv = ∫ Iv × dΩ

Trong đó:

  • Iv là cường độ sáng
  • dΩ = dA/r² là góc khối

Công thức tính theo công suất và hiệu suất

Quang thông = Hiệu suất phát quang (Lm/w) x Công suất đèn (W)

Ví dụ:

  • Đèn LED 100W, hiệu suất phát quang 130lm/W => Quang thông = 130 x 100 = 13000lm
  • Đèn Tube 15W, hiệu suất phát quang 130lm/W => Quang thông = 130 x 15 = 1930lm

Công thức tính quang thông tổng cho không gian

Φv = (E × S × d) / η

Trong đó:

  • Φv là quang thông (đơn vị: lumen)
  • E là độ rọi (lux)
  • S là diện tích (m²)
  • d là hệ số bù quang thông – phần chênh lệch giữa tổng quang thông và quang thông có phản xạ ánh sáng. Giá trị của hệ số d luôn lớn hơn 1
  • η là hiệu suất sử dụng

Tại sao quang thông quan trọng khi chọn đèn LED?

Quang thông giúp bạn xác định độ sáng thực tế của đèn LED, thay vì chỉ nhìn vào công suất (W). Nếu hai bóng đèn cùng công suất 10W nhưng:

  • Đèn A có quang thông 1000lm thì hiệu suất 100lm/W (sáng hơn)

  • Đèn B chỉ 700lm thì hiệu suất thấp, tốn điện

Do đó, khi chọn đèn LED, nên ưu tiên đèn có quang thông cao và hiệu suất phát quang tốt để tiết kiệm điện và đảm bảo độ sáng.

Tại sao quang thông quan trọng khi chọn đèn LED

Phân biệt quang thông với các khái niệm liên quan

Thuật ngữ Ký hiệu Đơn vị Ý nghĩa
Quang thông (Luminous Flux) Φ lm Tổng lượng ánh sáng phát ra
Cường độ sáng (Luminous Intensity) I cd Độ sáng theo một hướng nhất định
Độ rọi (Illuminance) E lux Lượng ánh sáng chiếu trên 1 m² bề mặt
Độ chói (Luminance) L cd/m² Mức độ sáng mà mắt cảm nhận được trên bề mặt
Hiệu suất phát quang η lm/W Tỷ lệ giữa quang thông và công suất tiêu thụ

Bảng độ rọi tiêu chuẩn cho từng không gian

Khu vực Mức độ rọi tiêu chuẩn (lux)
Phòng khách, sảnh chờ 200 – 300
Phòng ngủ 100 – 150
Phòng bếp, nhà ăn 300 – 500
Phòng làm việc, văn phòng 400 – 750
Phòng học, thư viện 300 – 700
Cửa hàng, showroom 500 – 1000
Nhà kho, bãi đỗ xe 75 – 150
Hành lang, cầu thang 50 – 100
Bệnh viện, phòng khám 300 – 500
Xưởng sản xuất 500 – 1000

Cách tính số lượng đèn LED cần dùng

  • Công thức tính cơ bản

Công thức 1 – Dựa vào quang thông: Số lượng bóng đèn = (Độ rọi lux × Diện tích) / lumen

Công thức 2 – Dựa vào công suất: Số lượng bóng đèn cần dùng trong phòng = Tổng công suất (w) : công suất của 1 đèn (W)

Công thức 3 – Tổng hợp: Số lượng đèn cần dùng: (Diện tích × Độ rọi tiêu chuẩn) / (Công suất đèn × Quang thông)

  • Các bước tính toán chi tiết

Bước 1: Xác định diện tích Công thức tính diện tích căn phòng: S = chiều dài x chiều rộng

Bước 2: Xác định độ rọi tiêu chuẩn Tùy theo diện tích sử dụng mà lựa chọn quang thông thế nào cho hợp lý, tránh lãng phí

Bước 3: Tính tổng lượng lumens ánh sáng cần dùng Tổng lượng lumens = Độ rọi tiêu chuẩn (lux) × Diện tích (m²)

Bước 4: Tính công suất đèn cần dùng Công suất đèn cần dùng = Tổng ánh sáng cần dùng : Hiệu suất chiếu sáng

Bước 5: Tính số lượng đèn Số lượng đèn LED = Tổng công suất : Công suất của 1 đèn

  • Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Phòng ngủ 20m²

Độ rọi tiêu chuẩn phòng ngủ là 100lux. Diện tích phòng ngủ 20M2. Hiệu suất chiếu sáng của một bóng đèn 100 lm/w. Sử dụng bóng đèn LED âm trần phòng ngủ 5w

– Tổng ánh sáng cần dùng = 20 x 100 = 2000lm

– Công suất đèn phòng ngủ cần dùng = 2000 : 100 = 20w

– Số lượng đèn LED trong phòng ngủ = 20 : 5 = 4 (đèn)

Ví dụ 2: Phòng khách 50m²

Một căn nhà có diện tích sử dụng 50m2. Độ sáng tiêu chuẩn hay độ rọi của căn nhà này theo QCVN 22:2016/BYT là 300 lux. Công suất của đèn là 12W và độ rọi 100lm

Số lượng đèn cần dùng: (50 x 300) / (12 x 100) = 12.5 ≈ 13 (đèn)

Cách tính số lượng đèn LED cần dùng

Ví dụ 3: Phòng họp 40m²

Phòng họp trần thạch cao có chiều rộng 5m, chiều dài 8m. Căn phòng yêu cầu ánh sáng có độ rọi 400 lux

– Diện tích: 5m × 8m = 40m²

– Tổng quang thông cần thiết = 40m² × 400 lux = 16000 lumen

– Sử dụng 4 đèn panel => Quang thông mỗi đèn = 16000 : 4 = 4000lm

– Mỗi chiếc đèn trong phòng họp cần 4000lm ánh sáng, tương đương mức công suất phù hợp là 40W

  • Lưu ý quan trọng

Công thức này chỉ mang tính tương đối, số lượng đèn chiếu sáng còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như: loại đèn, số lượng đồ đạc, cách bố trí và màu sắc của đồ nội thất, sở thích cá nhân

Quang thông của các loại đèn LED phổ biến

Loại đèn LED Công suất (W) Quang thông trung bình (lm) Hiệu suất (lm/W)
Đèn LED bulb 5 – 20W 450 – 2000 90 – 110
Đèn LED tuýp 9 – 22W 900 – 2400 95 – 120
Đèn LED panel 12 – 48W 1000 – 4800 100 – 130
Đèn LED âm trần 7 – 20W 700 – 2000 90 – 110
Đèn LED downlight 9 – 30W 900 – 3000 90 – 120
Đèn LED pha ngoài trời 30 – 200W 3000 – 22000 100 – 130
Đèn LED đường phố 50 – 150W 6000 – 18000 110 – 130

Lưu ý khi chọn đèn LED theo quang thông

  • Hãy ưu tiên giá trị quang thông thực (nominal) do nhà sản xuất cung cấp, và nếu có, kiểm tra báo cáo quang học hoặc chứng nhận đo đạc.

  • Tính đến hệ số sử dụng (UF) và mất mát (MF)

    • UF: phần ánh sáng thực tế đến mặt được chiếu.

    • MF: suy giảm ánh sáng theo thời gian, bụi bẩn, lão hóa.

  • Chọn đèn có hiệu suất (lm/W) cao

Giúp bạn tiết kiệm điện mà vẫn đảm bảo ánh sáng. Nếu hai đèn cùng quang thông mà công suất khác nhau, nên chọn loại có công suất thấp hơn (hiệu suất cao hơn).

  • Tính biên cho dư sáng

Vì ánh sáng phân bố không đồng đều, đèn góc chùm lớn, trần cao, đồ đạc cản sáng,… nên nên tính thêm ~10–20% quang thông dự phòng.

  • Kiểm tra chất lượng quang học & tản nhiệt

Chip LED kém hoặc thiết kế tản nhiệt yếu có thể làm giảm quang thông thực tế và rút ngắn tuổi thọ.

  • Xem xét nhiệt màu (CCT), chỉ số hoàn màu (CRI), góc chiếu

Quang thông cao mà ánh sáng lạnh, màu sai màu hoặc góc chiếu hẹp không phù hợp cũng gây khó chịu.

  • Chú ý độ duy trì quang thông (lumen maintenance)

  • Chọn sản phẩm có thông số L70, L80 (thời điểm quang thông còn 70–80% ban đầu) dài, để ánh sáng ổn định lâu dài.

  • Kiểm tra chứng nhận / tiêu chuẩn quốc tế

Nếu sản phẩm có chứng nhận đo đạc quang học (IEC, LM-79 / LM-80) thì đáng tin cậy hơn.

Bài viết liên quan

Zalo Titok